Trong xu hướng phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên, thuê môi trường rừng đặc dụng đang được nhiều doanh nghiệp và nhà đầu tư quan tâm nhằm khai thác các giá trị cảnh quan, hệ sinh thái và tài nguyên du lịch của rừng một cách bền vững. Đây là hình thức hợp tác khai thác dịch vụ được pháp luật lâm nghiệp cho phép trong những điều kiện nhất định, nhưng chịu sự quản lý nghiêm ngặt về bảo vệ rừng và đa dạng sinh học.
Theo Luật Lâm nghiệp và Nghị định 156/2018/NĐ-CP cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung, chủ rừng có thể cho tổ chức, cá nhân thuê môi trường rừng đặc dụng để kinh doanh dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí phù hợp với phương án quản lý rừng bền vững và đề án được phê duyệt.
Tuy nhiên, thuê môi trường rừng đặc dụng không phải là thuê đất lâm nghiệp và không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư được tự do xây dựng công trình, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng hoặc khai thác tài nguyên rừng.
Vậy thuê môi trường rừng đặc dụng là gì, ai có quyền cho thuê, điều kiện lựa chọn nhà đầu tư ra sao, giá thuê được xác định như thế nào và cần chuẩn bị những hồ sơ gì?
Bài viết dưới đây phân tích chi tiết căn cứ pháp lý năm 2026, điều kiện thuê, hồ sơ kỹ thuật, trình tự lựa chọn nhà đầu tư, phương pháp xác định giá thuê và những lưu ý quan trọng khi triển khai dự án du lịch sinh thái trong rừng đặc dụng.
Thuê môi trường rừng đặc dụng là hình thức khai thác giá trị dịch vụ của rừng gắn với trách nhiệm bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Khác với hoạt động sử dụng đất để xây dựng công trình thông thường, hình thức này đặt yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái và chức năng của rừng lên hàng đầu.
Để hiểu đúng bản chất pháp lý, cần làm rõ khái niệm rừng đặc dụng, phạm vi thuê môi trường rừng và những quyền mà bên thuê được thực hiện.
Theo Luật Lâm nghiệp, rừng đặc dụng là loại rừng được sử dụng chủ yếu để bảo tồn hệ sinh thái rừng tự nhiên, nguồn gen sinh vật rừng, nghiên cứu khoa học, bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa, tín ngưỡng, danh lam thắng cảnh và kết hợp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong phạm vi pháp luật cho phép.
Rừng đặc dụng có thể bao gồm:
Vườn quốc gia.
Khu dự trữ thiên nhiên.
Khu bảo tồn loài - sinh cảnh.
Khu bảo vệ cảnh quan.
Rừng nghiên cứu, thực nghiệm khoa học.
Những loại rừng đặc dụng khác theo quy định.
Tùy chức năng của từng khu rừng, phạm vi và hình thức tổ chức du lịch sinh thái có thể khác nhau.
Thuê môi trường rừng đặc dụng là việc chủ rừng cho tổ chức, cá nhân sử dụng giá trị môi trường, cảnh quan và những điều kiện tự nhiên của rừng trong phạm vi hợp đồng nhằm kinh doanh dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí theo quy định.
Thông qua hình thức này, nhà đầu tư có thể nghiên cứu tổ chức các dịch vụ phù hợp như:
Tham quan, trải nghiệm thiên nhiên.
Du lịch sinh thái gắn với giáo dục môi trường.
Hoạt động hướng dẫn tìm hiểu hệ sinh thái.
Nghỉ dưỡng sinh thái trong phạm vi được phép.
Dịch vụ giải trí, trải nghiệm ngoài trời phù hợp.
Các sản phẩm du lịch đặc thù đã được xác định trong đề án được phê duyệt.
Hoạt động khai thác phải phù hợp với chức năng của khu rừng và không được gây ảnh hưởng tiêu cực đến mục tiêu bảo tồn.
Đây là vấn đề thường gây nhầm lẫn khi doanh nghiệp nghiên cứu đầu tư dự án du lịch sinh thái.
|
Tiêu chí |
Thuê môi trường rừng |
Thuê đất theo pháp luật đất đai |
|
Bản chất |
Sử dụng giá trị môi trường, cảnh quan và dịch vụ rừng theo hợp đồng |
Sử dụng đất theo hình thức, quyền và nghĩa vụ được pháp luật đất đai quy định |
|
Cơ sở pháp lý |
Pháp luật lâm nghiệp và hợp đồng thuê |
Pháp luật đất đai và quyết định, hợp đồng liên quan |
|
Chủ thể cho thuê |
Chủ rừng có quyền cho thuê theo quy định |
Chủ thể có thẩm quyền theo pháp luật đất đai |
|
Quyền của bên thuê |
Trong phạm vi hợp đồng và đề án được phê duyệt |
Theo hình thức sử dụng đất và quy định tương ứng |
|
Quyền xây dựng |
Không mặc nhiên phát sinh |
Vẫn phải đáp ứng các điều kiện xây dựng |
|
Chuyển quyền |
Bị giới hạn theo quy định về thuê môi trường rừng |
Phụ thuộc loại quyền sử dụng đất và điều kiện pháp luật |
Điểm quan trọng là hợp đồng thuê môi trường rừng không làm thay đổi quyền sở hữu của Nhà nước đối với rừng và tài nguyên thiên nhiên trong khu vực cho thuê.
Việc cho thuê môi trường rừng đặc dụng chịu sự điều chỉnh của Luật Lâm nghiệp, các nghị định hướng dẫn và pháp luật liên quan đến đầu tư, xây dựng, đất đai, môi trường và du lịch.
Trong năm 2026, nhà đầu tư cần đặc biệt chú ý các quy định về hồ sơ đề án, lựa chọn bên thuê, giá thuê, thời hạn hợp đồng và giới hạn xây dựng công trình trong rừng.
|
Văn bản |
Nội dung liên quan |
|
Luật Lâm nghiệp 2017 và các văn bản sửa đổi, bổ sung |
Quản lý, bảo vệ, sử dụng rừng đặc dụng và hoạt động du lịch sinh thái |
|
Nghị định 156/2018/NĐ-CP |
Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Lâm nghiệp |
|
Sửa đổi quy định về du lịch sinh thái và thuê môi trường rừng |
|
|
Nghị định 183/2025/NĐ-CP |
Bổ sung, sửa đổi quy định liên quan đến hoạt động lâm nghiệp |
|
Nghị định 42/2026/NĐ-CP |
Điều chỉnh một số quy định về thủ tục, hồ sơ và quản lý rừng trong năm 2026 |
|
Văn bản hợp nhất 13/VBHN-BNNMT năm 2026 |
Tổng hợp các quy định hướng dẫn Luật Lâm nghiệp tại thời điểm hợp nhất |
|
Luật Bảo vệ môi trường và văn bản hướng dẫn |
Xác định nghĩa vụ môi trường của dự án |
|
Luật Xây dựng và văn bản hướng dẫn hiện hành |
Quản lý hoạt động xây dựng công trình phục vụ du lịch |
Việc lập hồ sơ cần đối chiếu văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm thực hiện, đồng thời xem xét những quy định chuyên ngành khác có liên quan.
Theo Điều 53 Luật Lâm nghiệp, chủ rừng được tự tổ chức, hợp tác, liên kết hoặc cho tổ chức, cá nhân thuê môi trường rừng để kinh doanh du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng đặc dụng.
Hoạt động này phải bảo đảm không làm ảnh hưởng đến:
Việc bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên.
Đa dạng sinh học.
Cảnh quan môi trường.
Chức năng bảo vệ và những chức năng khác của khu rừng.
Đây là căn cứ pháp lý trực tiếp cho việc tổ chức thuê môi trường rừng đặc dụng phục vụ hoạt động du lịch.
Điều 14 Nghị định 156/2018/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung, quy định về:
Xây dựng và phê duyệt đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí.
Cho thuê môi trường rừng.
Công khai thông tin lựa chọn tổ chức, cá nhân thuê.
Hồ sơ kỹ thuật và tiêu chí đánh giá.
Giá cho thuê môi trường rừng.
Thời hạn hợp đồng.
Trách nhiệm của chủ rừng và bên thuê.
Doanh nghiệp cần phân biệt thủ tục phê duyệt đề án du lịch sinh thái của chủ rừng với quá trình lựa chọn tổ chức, cá nhân thuê môi trường rừng. Đây là hai công việc có vai trò và chủ thể thực hiện khác nhau.
Không phải mọi diện tích rừng đặc dụng đều có thể đưa vào kinh doanh du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí.
Điều kiện cho thuê phải được đánh giá trên cơ sở chức năng khu rừng, hiện trạng tài nguyên, phương án quản lý rừng bền vững, đề án được phê duyệt và năng lực của tổ chức, cá nhân có nhu cầu thuê.
Khu vực dự kiến cho thuê cần được xem xét về:
Loại rừng và chức năng bảo tồn.
Vị trí, ranh giới và diện tích.
Hiện trạng hệ sinh thái và tài nguyên rừng.
Phân khu chức năng.
Khả năng tổ chức hoạt động du lịch sinh thái.
Mức độ nhạy cảm về môi trường.
Khả năng tiếp cận và kết nối hạ tầng.
Sự phù hợp với phương án quản lý rừng bền vững.
Sự phù hợp với đề án du lịch sinh thái được phê duyệt.
Đối với khu vực có yêu cầu bảo vệ nghiêm ngặt, các hoạt động được phép bị giới hạn chặt chẽ nhằm bảo đảm chức năng bảo tồn.
Nhà đầu tư phải đáp ứng tiêu chí lựa chọn trong hồ sơ kỹ thuật do chủ rừng xây dựng và phê duyệt.
Các tiêu chí thường được xem xét gồm:
Năng lực và kinh nghiệm: Khả năng tổ chức hoạt động du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí.
Phương án kinh doanh: Sự phù hợp với đề án du lịch sinh thái của khu rừng.
Năng lực tài chính: Khả năng bố trí vốn đầu tư và duy trì hoạt động.
Phương án giá thuê: Mức giá và cơ chế thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Tiến độ triển khai: Cam kết thời gian thực hiện dự án và thời điểm khai thác.
Bảo vệ tài nguyên rừng: Khả năng tổ chức hoạt động du lịch gắn với bảo tồn thiên nhiên.
Phương án xử lý tài sản: Giải pháp đối với các công trình, tài sản khi hợp đồng kết thúc.
Nhà đầu tư phải đáp ứng điểm tối thiểu của từng tiêu chí và tổng điểm tối thiểu theo hồ sơ kỹ thuật.
Đối với hình thức thuê môi trường rừng đặc dụng để kinh doanh du lịch sinh thái, hoạt động đầu tư phải phục vụ những mục tiêu đã được phê duyệt.
Doanh nghiệp không được tự ý sử dụng khu vực thuê để thực hiện hoạt động khác ngoài phạm vi hợp đồng và quy định áp dụng.
Đặc biệt, việc xây dựng công trình nghỉ dưỡng không được làm thay đổi bản chất của hoạt động thuê môi trường rừng thành sử dụng đất kinh doanh bất động sản.
Hồ sơ là căn cứ để chủ rừng đánh giá khả năng đáp ứng của nhà đầu tư đối với phương án du lịch sinh thái.
Cần phân biệt hồ sơ đề án do chủ rừng lập, hồ sơ kỹ thuật lựa chọn bên thuê do chủ rừng xây dựng và hồ sơ đăng ký thuê do nhà đầu tư chuẩn bị.
Theo Điều 14 Nghị định 156/2018/NĐ-CP đã được sửa đổi, hồ sơ đề án gửi cơ quan có thẩm quyền gồm:
Tờ trình của chủ rừng theo mẫu áp dụng.
Nội dung đề án cần nghiên cứu:
Hiện trạng và khả năng tổ chức du lịch sinh thái.
Các tuyến, điểm du lịch dự kiến.
Vị trí, diện tích và mục đích sử dụng.
Quy mô và phương án công trình phục vụ du lịch.
Giải pháp bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.
Phương án bảo vệ môi trường.
Phòng cháy, chữa cháy rừng.
Phương án vốn và nguồn lực.
Phương thức tổ chức hoạt động.
Giá cho thuê môi trường rừng.
Phương án giám sát.
Bản đồ hiện trạng rừng và bản vẽ theo yêu cầu.
Đề án phải phù hợp với phương án quản lý rừng bền vững được phê duyệt.
Đây là tài liệu quan trọng được chủ rừng xây dựng trước khi thông báo công khai lựa chọn nhà đầu tư.
Hồ sơ kỹ thuật cần quy định các tiêu chí cơ bản:
|
Nhóm tiêu chí |
Nội dung đánh giá |
|
Năng lực, kinh nghiệm |
Khả năng tổ chức dịch vụ du lịch sinh thái |
|
Phương án kinh doanh |
Sự phù hợp với đề án được phê duyệt |
|
Phương án tài chính |
Nguồn vốn, doanh thu dự kiến, giá thuê |
|
Tiến độ |
Thời điểm triển khai, khai thác và phát sinh doanh thu |
|
Quản lý tài sản |
Phương án xử lý khi hợp đồng kết thúc |
|
Bảo tồn rừng |
Giải pháp bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng |
|
Tiêu chí khác |
Theo yêu cầu phù hợp pháp luật của chủ rừng |
Các tiêu chí được quy đổi thành hệ thống điểm với tổng số điểm đánh giá là 100.
Hồ sơ kỹ thuật phải được chủ rừng quyết định phê duyệt trước khi công khai lựa chọn bên thuê.
Tổ chức, cá nhân có nhu cầu thuê môi trường rừng lập hồ sơ theo yêu cầu trong thông báo và hồ sơ kỹ thuật của chủ rừng.
Để chuẩn bị hồ sơ có chất lượng, nhà đầu tư thường cần nghiên cứu các nhóm tài liệu sau:
Thông tin pháp lý của tổ chức hoặc cá nhân đăng ký.
Hồ sơ chứng minh năng lực, kinh nghiệm.
Phương án kinh doanh du lịch sinh thái.
Phương án tổ chức dịch vụ và khai thác.
Nhu cầu sử dụng khu vực thuê.
Phương án tài chính và nguồn vốn.
Dự báo doanh thu.
Đề xuất giá thuê môi trường rừng.
Kế hoạch triển khai và tiến độ đầu tư.
Giải pháp bảo vệ môi trường, bảo tồn rừng.
Phương án xử lý tài sản khi hết thời hạn hợp đồng.
Danh mục trên là khung chuẩn bị thực tế; thành phần hồ sơ đăng ký chính thức phải theo yêu cầu cụ thể đã được chủ rừng công bố.
Quá trình thuê môi trường rừng đặc dụng phải được thực hiện công khai và đáp ứng các tiêu chí lựa chọn theo quy định.
Nhà đầu tư cần lưu ý rằng việc ký hợp đồng thuê là một bước quan trọng, nhưng chưa đồng nghĩa với việc được triển khai ngay mọi công trình hoặc dịch vụ du lịch dự kiến.
Bước 1: Rà soát đề án du lịch sinh thái đã được phê duyệt
Nhà đầu tư cần tìm hiểu thông tin khu rừng, vị trí, diện tích dự kiến cho thuê, sản phẩm du lịch và những giới hạn khai thác đã được xác định.
Bước 2: Chủ rừng công khai thông tin lựa chọn bên thuê
Chủ rừng thực hiện thông báo công khai, rộng rãi trong thời gian tối thiểu 30 ngày theo hình thức được quy định.
Nội dung thông báo bao gồm thông tin về chủ rừng, khu vực dự kiến cho thuê, đề án được phê duyệt, hồ sơ kỹ thuật và thời gian tiếp nhận hồ sơ.
Bước 3: Nhà đầu tư chuẩn bị hồ sơ đăng ký
Doanh nghiệp xây dựng phương án kinh doanh, tài chính, giá thuê, tiến độ và các tài liệu chứng minh năng lực theo tiêu chí của chủ rừng.
Bước 4: Nộp hồ sơ đăng ký
Nhà đầu tư nộp hồ sơ theo địa chỉ, thời hạn và phương thức được công bố.
Bước 5: Đánh giá và lựa chọn nhà đầu tư
Chủ rừng đánh giá hồ sơ dựa trên các tiêu chí đã được phê duyệt.
Nếu có một tổ chức, cá nhân đáp ứng điều kiện, các bên tiến hành đàm phán, ký hợp đồng.
Nếu có từ hai tổ chức, cá nhân trở lên đủ điều kiện, chủ rừng lựa chọn đơn vị có điểm đánh giá cao nhất theo quy định.
Bước 6: Xác định hiện trạng và ký hợp đồng thuê
Trước khi ký hợp đồng, chủ rừng thực hiện kiểm kê, thống kê hiện trạng rừng trên diện tích cho thuê để làm căn cứ bàn giao mốc giới và giám sát.
Bước 7: Chuẩn bị và triển khai dự án du lịch sinh thái
Sau khi được lựa chọn và ký hợp đồng, nhà đầu tư tiếp tục thực hiện việc lập dự án, các thủ tục xây dựng, môi trường và những thủ tục liên quan theo quy định áp dụng.
|
Bước |
Công việc |
Chủ thể thực hiện |
|
1 |
Rà soát đề án được phê duyệt |
Nhà đầu tư, chủ rừng |
|
2 |
Công khai thông tin cho thuê |
Chủ rừng |
|
3 |
Chuẩn bị hồ sơ đăng ký |
Nhà đầu tư |
|
4 |
Nộp hồ sơ |
Nhà đầu tư |
|
5 |
Đánh giá, lựa chọn |
Chủ rừng |
|
6 |
Kiểm kê hiện trạng, ký hợp đồng |
Chủ rừng và bên thuê |
|
7 |
Chuẩn bị, triển khai dự án |
Bên thuê và các chủ thể liên quan |
Giá thuê môi trường rừng là một yếu tố quan trọng trong phương án tài chính của nhà đầu tư. Không giống phương pháp tính đơn giá thuê đất thông thường, giá thuê môi trường rừng phục vụ du lịch sinh thái được xác định theo cơ chế gắn với doanh thu.
Nhà đầu tư cần tính toán thận trọng để bảo đảm mức giá đề xuất đáp ứng quy định và có khả năng thực hiện trong suốt thời hạn hợp đồng.
Theo quy định tại khoản 6 Điều 14 Nghị định 156/2018/NĐ-CP đã được sửa đổi, giá thuê môi trường rừng đặc dụng phục vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí không thấp hơn 1% tổng doanh thu thực hiện trong năm thuộc phạm vi diện tích cho thuê môi trường rừng.
Giá thuê đề xuất được tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu và phải quy đổi thành giá trị tuyệt đối để phục vụ đánh giá, được ghi rõ trong hợp đồng.
Do đó, mức 1% chỉ là mức sàn pháp lý, không phải giá thuê cố định áp dụng cho mọi hợp đồng.
Công thức minh họa:
Tiền thuê theo doanh thu = Tổng doanh thu thuộc phạm vi thuê × Tỷ lệ thuê theo hợp đồng.
Tuy nhiên, hợp đồng còn phải thể hiện giá trị tuyệt đối theo quy định.
Nếu số tiền tính theo doanh thu thực tế thấp hơn mức giá trị tuyệt đối ghi trong hợp đồng, bên thuê vẫn phải nộp tối thiểu bằng mức giá trị tuyệt đối đó.
Vì vậy, khi phân tích chi phí, cần tính đồng thời tỷ lệ phần trăm doanh thu và nghĩa vụ tối thiểu theo hợp đồng.
Giả sử một doanh nghiệp thuê môi trường rừng đặc dụng để phát triển dịch vụ du lịch sinh thái với những thông số hoàn toàn giả định:
|
Chỉ tiêu |
Giá trị giả định |
|
Doanh thu năm thuộc phạm vi thuê |
20 tỷ đồng |
|
Tỷ lệ giá thuê theo hợp đồng |
1,5% |
|
Tiền thuê tính theo doanh thu |
300 triệu đồng/năm |
|
Giá trị tuyệt đối tối thiểu ghi trong hợp đồng |
250 triệu đồng/năm |
|
Tiền thuê phải nộp theo ví dụ |
300 triệu đồng/năm |
Trường hợp doanh thu thực tế giảm xuống 10 tỷ đồng/năm:
10 tỷ đồng × 1,5% = 150 triệu đồng.
Do 150 triệu đồng thấp hơn mức tối thiểu giả định 250 triệu đồng ghi trong hợp đồng, bên thuê vẫn phải nộp ít nhất 250 triệu đồng/năm.
Các số liệu chỉ nhằm minh họa cơ chế tính tiền thuê, không phải giá thuê của một khu rừng hoặc dự án cụ thể.
Theo quy định về cho thuê môi trường rừng đặc dụng để kinh doanh dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí, tổ chức, cá nhân thuê môi trường rừng không phải thực hiện chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng đối với diện tích thuê theo quy định tương ứng của nghị định.
Tuy nhiên, cần phân biệt nội dung này với các nghĩa vụ tài chính, phí, thuế và chi phí khác phát sinh từ hoạt động kinh doanh, đầu tư hoặc thực hiện hợp đồng.
Thời hạn thuê ảnh hưởng trực tiếp đến phương án đầu tư, khả năng thu hồi vốn và thời gian khai thác của dự án.
Đối với dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng đặc dụng, pháp luật quy định thời hạn thuê tối đa và cơ chế đánh giá, xem xét gia hạn.
Theo quy định tại Điều 14 Nghị định 156/2018/NĐ-CP đã được sửa đổi:
Thời gian thuê môi trường rừng đặc dụng không quá 30 năm.
Thời hạn cụ thể được xác định theo hợp đồng và điều kiện áp dụng của khu rừng.
Không nên mặc định mọi nhà đầu tư được thuê đủ 30 năm.
Việc thực hiện hợp đồng được đánh giá định kỳ 5 năm.
Nội dung đánh giá có thể liên quan đến:
Tiến độ thực hiện dự án.
Nghĩa vụ tài chính.
Việc tuân thủ mục đích thuê.
Công tác bảo vệ tài nguyên rừng.
Kết quả thực hiện cam kết bảo tồn.
Việc chấp hành các yêu cầu pháp lý liên quan.
Khi hết thời hạn thuê, nếu bên thuê thực hiện đúng hợp đồng và có nhu cầu gia hạn, chủ rừng xem xét kéo dài thời gian thuê.
Theo quy định hiện hành được đối chiếu, thời gian kéo dài không quá hai phần ba thời gian thuê lần đầu.
Việc gia hạn không tự động phát sinh mà phụ thuộc vào kết quả thực hiện hợp đồng, nhu cầu của bên thuê và quyết định của chủ rừng theo quy định.
Sau 24 tháng kể từ ngày ký hợp đồng mà nhà đầu tư không triển khai thực hiện dự án, chủ rừng xem xét chấm dứt hợp đồng.
Quy định có ngoại lệ đối với những trường hợp được xác định như thiên tai, dịch bệnh, trở ngại khách quan trong việc thực hiện thủ tục pháp lý hoặc các sự kiện bất khả kháng được các bên thỏa thuận phù hợp.
Vì vậy, nhà đầu tư cần xây dựng tiến độ khả thi, đặc biệt đối với thủ tục xây dựng và môi trường.
Một trong những nội dung cần thẩm tra kỹ trước khi đầu tư là khả năng xây dựng công trình phục vụ du lịch.
Việc đã ký hợp đồng thuê môi trường rừng không đồng nghĩa nhà đầu tư được toàn quyền xây dựng resort, khách sạn, nhà nghỉ hoặc hạ tầng theo nhu cầu kinh doanh.
Theo Điều 15 Nghị định 156/2018/NĐ-CP đã được sửa đổi, công trình phục vụ du lịch sinh thái trong rừng đặc dụng phải:
Phù hợp với đề án được phê duyệt.
Không ảnh hưởng tiêu cực đến bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.
Không chặt phá rừng.
Hài hòa với cảnh quan thiên nhiên.
Tuân thủ quy định về xây dựng và pháp luật liên quan.
Không làm mất quyền sở hữu của Nhà nước đối với rừng và tài nguyên.
Bảo đảm các yêu cầu về quốc phòng, an ninh và bảo vệ di sản khi có liên quan.
Tại phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, các loại công trình và hoạt động được phép rất hạn chế.
Theo quy định, có thể xem xét những hạng mục thuộc phạm vi cho phép như:
Tuyến đường tuần tra bảo vệ rừng kết hợp tham quan.
Tận dụng đường mòn.
Trạm quan sát cảnh quan.
Lều trú chân.
Cầu dành cho người đi bộ.
Biển chỉ dẫn bảo vệ rừng.
Một số hạng mục kỹ thuật được pháp luật cho phép.
Không được suy diễn rằng có thể xây dựng khu lưu trú hoặc khu nghỉ dưỡng thông thường trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt.
Trong phân khu phục hồi sinh thái, một số loại công trình phục vụ du lịch được xem xét theo điều kiện và giới hạn pháp luật.
Quy định hiện hành có giới hạn tổng diện tích công trình thông thường không vượt quá 2% diện tích trong hợp đồng hợp tác, liên kết hoặc thuê môi trường rừng thuộc phân khu này, trừ trường hợp được xem xét, chấp thuận theo cơ chế đặc biệt do pháp luật quy định.
Ngoài tỷ lệ diện tích, nhà đầu tư còn phải tuân thủ điều kiện về vị trí, vật liệu, chiều cao, mật độ, thời gian tồn tại và sự phù hợp với đề án được phê duyệt.
Đối với phân khu dịch vụ, hành chính và những khu vực được quy định tương ứng, pháp luật cho phép xem xét các công trình phục vụ du lịch trong phạm vi điều kiện áp dụng.
Tổng diện tích công trình thông thường không vượt quá 5% diện tích trong hợp đồng thuộc phân khu này, trừ trường hợp được xem xét theo quy định đặc biệt.
Doanh nghiệp cần xác định chính xác phân khu chức năng trước khi nghiên cứu quy mô và tổng mặt bằng.
|
Khu vực |
Nguyên tắc tổ chức công trình |
|
Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt |
Chỉ những công trình, hoạt động giới hạn theo quy định |
|
Phân khu phục hồi sinh thái |
Được xem xét công trình phù hợp; giới hạn diện tích thông thường 2% |
|
Phân khu dịch vụ, hành chính và khu vực tương ứng |
Được xem xét công trình phù hợp; giới hạn diện tích thông thường 5% |
Các tỷ lệ nêu trên không phải quyền đương nhiên được xây dựng đến mức tối đa. Phải căn cứ đề án được phê duyệt, hiện trạng rừng và những điều kiện pháp lý liên quan.
Sau khi được lựa chọn và ký hợp đồng thuê, nhà đầu tư cần nghiên cứu việc lập và triển khai dự án du lịch sinh thái theo đúng quy định.
Đây là giai đoạn chuyển từ đề xuất kinh doanh sang phương án đầu tư cụ thể, gắn với những yêu cầu về xây dựng, nguồn vốn, môi trường và quản lý tài nguyên rừng.
Dự án thường cần xem xét:
Mục tiêu đầu tư và loại hình du lịch.
Diện tích, vị trí các tuyến, điểm.
Hiện trạng rừng.
Quy mô và công suất khai thác.
Phương án công trình phù hợp.
Hạ tầng giao thông và kỹ thuật.
Nhu cầu sử dụng điện, nước.
Phương án xử lý nước thải, chất thải.
Tổng vốn đầu tư.
Nguồn vốn và tiến độ.
Hiệu quả tài chính.
Giải pháp bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học.
Tổ chức vận hành, giám sát.
Dự án du lịch sinh thái trong rừng đặc dụng có thể phát sinh các vấn đề như nước thải sinh hoạt, chất thải rắn, tác động đến sinh cảnh và áp lực khách du lịch.
Vì vậy, cần xác định nghĩa vụ theo pháp luật bảo vệ môi trường, bao gồm khả năng phải thực hiện:
Các thủ tục khác nếu thuộc phạm vi áp dụng.
Không phải mọi dự án đều phải thực hiện đồng thời tất cả các thủ tục này.
Đáng chú ý, đối với dự án phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, quyết định phê duyệt đề án du lịch sinh thái của khu rừng đặc dụng là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và tổ chức thẩm định báo cáo theo quy định.
Đối với dự án có cấu phần xây dựng, cần thực hiện thủ tục đầu tư xây dựng tương ứng.
Những công việc có thể bao gồm lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế, thẩm định, giấy phép xây dựng và quản lý chất lượng công trình.
Việc sử dụng hợp đồng thuê môi trường rừng trong hồ sơ xây dựng cần được xem xét theo quy định về các giấy tờ chứng minh quyền sử dụng địa điểm xây dựng hợp pháp.
Các nhóm chi phí cần nghiên cứu có thể gồm:
|
Nhóm chi phí |
Nội dung |
|
Chuẩn bị đầu tư |
Khảo sát, lập hồ sơ, nghiên cứu dự án |
|
Thuê môi trường rừng |
Theo cơ chế giá và hợp đồng |
|
Xây dựng |
Công trình, hạ tầng được phép |
|
Thiết bị |
Thiết bị du lịch, kỹ thuật và vận hành |
|
Môi trường |
Thu gom, xử lý chất thải, quan trắc khi áp dụng |
|
Bảo tồn và bảo vệ rừng |
Thực hiện các cam kết và nghĩa vụ liên quan |
|
Vận hành |
Nhân sự, bảo trì, quản lý khách, dịch vụ |
|
Dự phòng |
Chi phí phát sinh theo phương án tài chính |
Theo quy định về hình thức cho thuê môi trường rừng phục vụ du lịch sinh thái, kinh phí lập dự án do tổ chức, cá nhân thuê môi trường rừng bảo đảm.
Để hình dung rõ hơn về hoạt động thuê môi trường rừng, có thể xem xét một phương án đầu tư giả định.
Mục tiêu của ví dụ là minh họa cách xây dựng cơ cấu doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuê môi trường rừng, không phải mô tả dự án đang triển khai thực tế.
Giả sử doanh nghiệp được lựa chọn thuê môi trường rừng để tổ chức các hoạt động tham quan, giáo dục môi trường và dịch vụ trải nghiệm sinh thái phù hợp đề án được phê duyệt.
Các thông số giả định:
|
Chỉ tiêu |
Giá trị |
|
Diện tích thuê môi trường rừng |
50 ha |
|
Thời hạn thuê dự kiến |
20 năm |
|
Vốn đầu tư dự kiến |
30 tỷ đồng |
|
Doanh thu năm ổn định giả định |
15 tỷ đồng |
|
Tỷ lệ giá thuê giả định |
2% doanh thu |
Diện tích 50 ha là diện tích thuê môi trường rừng, không phải diện tích được phép xây dựng công trình.
Theo mức giả định:
15 tỷ đồng × 2% = 300 triệu đồng/năm.
Đây là số tiền tính theo doanh thu giả định. Nghĩa vụ thực tế còn phụ thuộc mức giá trị tuyệt đối ghi trong hợp đồng.
Để xác định khả năng hoàn vốn, nhà đầu tư cần tính toán:
Doanh thu theo từng loại dịch vụ.
Khả năng thu hút khách.
Tính mùa vụ.
Chi phí nhân sự.
Chi phí bảo trì và vận hành.
Tiền thuê môi trường rừng.
Chi phí bảo vệ môi trường.
Thuế và nghĩa vụ tài chính.
Nhu cầu bổ sung vốn.
Khấu hao và dòng tiền.
Dự án chỉ có thể được đánh giá đầy đủ khi xác định được dòng tiền, NPV, IRR, thời gian hoàn vốn và các kịch bản rủi ro.
Quyền khai thác dịch vụ luôn gắn với trách nhiệm bảo vệ rừng và tuân thủ hợp đồng.
Bên thuê cần duy trì việc quản lý hoạt động du lịch sao cho không làm tổn hại hệ sinh thái, cảnh quan và các giá trị bảo tồn.
Bên thuê phải thực hiện các biện pháp bảo vệ rừng và ngăn ngừa tác động tiêu cực đến tài nguyên trong phạm vi hoạt động.
Không được tự ý chặt phá rừng, tác động làm suy giảm hệ sinh thái hoặc sử dụng tài nguyên ngoài phạm vi pháp luật và hợp đồng cho phép.
Bên thuê phải thực hiện nghĩa vụ trả tiền thuê môi trường rừng theo hợp đồng.
Việc xác định, kê khai doanh thu trong phạm vi thuê phải bảo đảm trung thực, chính xác và đáp ứng các yêu cầu pháp luật.
Dự án cần triển khai theo tiến độ đã cam kết.
Trường hợp chậm triển khai, chủ rừng có quyền xem xét việc tiếp tục hợp đồng theo quy định và điều khoản đã ký.
Nhà đầu tư cần tổ chức hoạt động phù hợp với sức chịu tải của môi trường, điều kiện hạ tầng và các yêu cầu bảo tồn.
Các biện pháp cần xem xét gồm quản lý lượng khách, thu gom chất thải, kiểm soát tiếng ồn, phòng cháy chữa cháy và hướng dẫn du khách bảo vệ tài nguyên rừng.
Chủ rừng có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và giám sát việc thực hiện dự án.
Bên thuê cần phối hợp, cung cấp thông tin theo yêu cầu và khắc phục vi phạm nếu phát sinh.
Hoạt động đầu tư du lịch trong rừng đặc dụng có mức độ phức tạp cao do đồng thời chịu sự điều chỉnh của pháp luật lâm nghiệp, đầu tư, xây dựng và môi trường.
Nhà đầu tư có thể phát sinh rủi ro lớn nếu không nghiên cứu đầy đủ các điều kiện ngay từ giai đoạn chuẩn bị.
Hợp đồng thuê môi trường rừng không chuyển giao quyền sử dụng đất hoặc quyền sở hữu rừng.
Việc hiểu sai có thể dẫn đến xây dựng phương án kinh doanh và công trình không phù hợp.
Dự án phải phù hợp với phương án quản lý rừng bền vững và đề án du lịch sinh thái của khu rừng.
Nếu chưa kiểm tra các tài liệu này, nhà đầu tư có thể lựa ch