Em Có Về Với Tháng Ba - Hoàng Thanh

LỜI TỰA

 

Trong bản đồ thi ca đương đại, nơi nhiều khuynh hướng biểu đạt liên tục vận động và phá vỡ những giới hạn cũ, vẫn luôn tồn tại những tiếng nói chọn cách trở về với chiều sâu nội tâm như một giá trị cốt lõi. Em Có Về Với Tháng Ba của Hoàng Thanh không tìm cách đứng ngoài dòng chảy ấy để đối lập, mà lặng lẽ định vị mình bằng một hướng đi riêng: đào sâu vào ký ức, cảm xúc và bản thể con người, nơi thơ không còn là phương tiện biểu đạt, mà trở thành một hình thức tồn tại của tâm hồn.

Tập thơ kiến tạo một không gian nghệ thuật giàu tính biểu tượng, trong đó “tháng Ba” vận hành như một trục thẩm mỹ trung tâm. Ở cấp độ bề mặt, đó là thời điểm của mùa, của thiên nhiên, của những biến chuyển tinh tế trong cảnh sắc. Nhưng ở tầng sâu hơn, tháng Ba trở thành một cấu trúc ký ức – nơi các lớp thời gian chồng lấn, nơi hiện tại không tách rời quá khứ, và nơi cái tôi trữ tình liên tục đối thoại với những gì đã mất. Hình ảnh hoa gạo, bến nước, con đê, dòng sông… vì thế không còn là những yếu tố miêu tả thuần túy, mà trở thành những “mã văn hóa”, những ký hiệu gợi mở chiều sâu bản sắc và căn tính.

Một trong những đóng góp đáng chú ý của tập thơ nằm ở cách tái cấu trúc mối quan hệ giữa tình yêu và quê hương. Thay vì tồn tại như hai trục cảm xúc song song, chúng được hòa quyện và chuyển hóa lẫn nhau. Người con gái trong thơ không chỉ là đối tượng của cảm xúc cá nhân, mà còn được nâng lên thành một biểu tượng mang tính không gian – một dạng “quê hương hóa” của tình yêu. Ngược lại, quê hương không còn là nền cảnh tĩnh, mà được chủ thể hóa, mang khả năng cảm xúc, chờ đợi và ám ảnh. Chính sự tương tác này đã tạo nên một trường liên tưởng rộng, nơi nỗi nhớ không còn giới hạn trong phạm vi cá thể, mà đạt tới tính phổ quát của trải nghiệm con người.

Về mặt thi pháp, Hoàng Thanh lựa chọn một lối viết tiết chế, tối giản về hình thức nhưng giàu nội lực. Ngôn ngữ không tìm đến sự cầu kỳ hay phức hợp, mà hướng tới độ trong và độ lặng hai yếu tố tạo nên khả năng ngân vang của thơ. Đặc biệt, việc sử dụng “khoảng trống” như một thành tố cấu trúc cho thấy ý thức rõ rệt về tính mở của văn bản. Những khoảng lặng không chỉ là chỗ dừng của câu chữ, mà là không gian tiếp nhận, nơi người đọc tham dự vào quá trình kiến tạo ý nghĩa. Đây cũng là biểu hiện của một tư duy thi ca hiện đại, khi thơ không còn khép kín trong ý đồ tác giả, mà mở ra nhiều khả năng diễn giải.

Ở bình diện tiếp nhận, Em Có Về Với Tháng Ba không hướng tới việc tạo ra những ấn tượng tức thời, mà hình thành một “dư âm thẩm mỹ” – thứ cảm giác không định hình rõ ràng nhưng có sức lưu giữ lâu dài. Đó có thể là một sắc đỏ hoa gạo, một buổi chiều ven sông, hay một nỗi nhớ không gọi thành tên. Những yếu tố này không tồn tại như hình ảnh riêng lẻ, mà kết tinh thành một trường cảm xúc liên tục, nơi người đọc không chỉ tiếp nhận, mà còn đồng hiện với văn bản.

Đặt trong tương quan rộng hơn, tập thơ không mang tham vọng trở thành một diễn ngôn lớn hay một tuyên ngôn nghệ thuật. Nhưng chính sự từ chối những tham vọng ấy lại làm nên giá trị của nó. Bởi thơ, trong bản chất sâu xa nhất, không phải là nơi khẳng định, mà là nơi gợi mở; không phải là nơi phô bày, mà là nơi lắng đọng.

Và Em Có Về Với Tháng Ba đã thực hiện điều đó bằng một giọng điệu trầm tĩnh nhưng bền bỉ một giọng thơ không áp đặt, không chiếm lĩnh, mà âm thầm thấm vào người đọc. Để rồi sau tất cả, điều còn lại không chỉ là một văn bản đã được đọc, mà là một trải nghiệm đã được sống: trải nghiệm của ký ức, của nỗi nhớ, và của hành trình trở về với chính mình.

 

EM CÓ VỀ VỚI THÁNG BA

Tác giả: Hoàng Thanh

 

Em có về gom nắng cuối tháng Ba,
Cho nỗi nhớ vỡ òa trong nỗi nhớ.
Hoa gạo cuối mùa rơi bên triền đê gió trở,
Đỏ cả dòng sông Luộc lặng chiều quê.

 

Tôi đứng đợi nơi bến nước con đê,
Gió bãi bồi thổi qua màu cỏ dại.
Một đàn sáo lướt ngang trời chậm lại,
Như mang theo bóng dáng một người xưa.

 

Em có về khi chợ Viềng vừa tan phiên,
Mùi đất mới còn thơm trên tay người bán lộc.
Tiếng trống đình ngân dài mùa lễ hội,
Rót tháng Giêng vào tận đáy hồn quê.

 

Tôi đã đi qua bao nẻo sơn khê,
Theo dấu gió du xuân dọc dài đất nước.
Từ thác Bản Giốc mây trôi như dải lụa,
Đến hồ Ba Bể thẳm xanh bóng đại ngàn.

 

Có khi dừng chân giữa đồi Tây Bắc,
Hoa ban nở trắng như một lời thương.
Cánh hoa rơi chạm vào lòng lữ khách,
Mà nghe như rơi xuống tận quê hương.

 

Rồi xuôi mãi về miền nước Cửu Long,
Nghe chợ nổi Cần Thơ dậy lên câu gọi.
Sóng sông Hậu đẩy mùa xuân trôi mãi,
Mà lòng người vẫn nhớ một bến sông.

 

Em có về không giữa mênh mông,
Khi đất nước đi qua mùa lễ hội.
Hoa gạo đỏ vẫn rơi bên phố Nối,
Như bếp lửa quê nhà cháy giữa tim tôi.

 

Tôi đã đi hết nẻo núi cùng đồi,
Qua bao bến nước, bao triền đê gió nổi.
Chỉ một điều chưa bao giờ đi khỏi,
Bóng em về đỏ một mùa hoa gạo tháng Ba.

 

PHỐ VẮNG ANH

Tác giả: Hoàng Thanh

 

Một ngày thôi phố cũ chẳng có anh,

Sợi nắng mỏng cũng buồn như mắt biếc.

Ngọn heo may lạc vào chiều thổn thức,

Chẳng biết tìm ai để gọi tên về.

 

Ly cà phê em uống giữa đam mê,

Mà vị đắng rót vào tim lạnh ngắt.

Góc quán cũ nơi từng lưu ký ức,

Một nửa trời đang xô lệch mùa thu.

 

Chiếc ghế đá vẫn nằm bóng âm u,

Dáng ngồi xưa đã hóa thành quá khứ.

Vết nứt cũ chẳng ai buồn vá nữa,

Chỉ vì anh em vẫn đợi trong lòng.

 

Em nghiêng vai bên cửa sổ trống không,

Tay chống má, mắt lạc vào dòng feed.

Tiếng còi xe cũng làm tim em vỡ,

Ngỡ anh vừa thoáng bước giữa mùa yêu.

 

Phố thì buồn, hàng cây ngã liêu xiêu,

Lá cũng rụng như tin chưa kịp gửi.

Cây vẫn đứng, như server còn chạy,

Nhưng tình yêu  đứt gãy tự bao giờ.

 

Ngày không anh cả em cũng mỏi mờ,

Gương phản chiếu chẳng còn tình yêu nữa.

Giai điệu cũ em từng say mê hát ,

Chẳng nghe ai bằng giọng hát anh.

 

Trời không mưa mà phố ướt long lanh,

Hay nước mắt rơi rồi em chẳng biết.

Cả bông hoa bên hiên vừa chớm biếc,

Cũng cúi đầu như hiểu chuyện ngày xưa.

 

TÔI TRỞ VỀ

Tác giả: Hoàng Thanh

 

Tôi trở về nghe rộn rã tiếng ve ca

Giữa sân đình nắng vàng rơi kẽ lá.

Cây đa già bóng nghiêng soi mặt nước,

Bên giếng làng in giấc mộng thơ ngây.

 

Mái tranh xưa hương rạ vẫn thơm đầy,

Câu vè cũ bà ru trong gió nhẹ.

Xóm nhỏ ấy tình trao qua dâu bể,

Giữ trong tim bền chặt đến muôn đời.

 

Bao năm rồi con đường đất rong chơi,

Vẫn in dấu trưa hè xưa tắm mát.

Bầy em nhỏ ríu ran như chim hát,

Chạy vòng quanh sân gạch đỏ hanh khô.

 

Tháng năm ơi có còn buổi trưa xưa,

Gió đong đưa hàng cau xanh trước ngõ.

Con cò trắng chao nghiêng chiều lúa đỏ,

Bóng mẹ gầy nghiêng nón đón hoàng hôn.

 

Tôi trở về nghe tim bỗng dập dồn,

Như con nước dội vào bờ ký ức.

Cha lặng lẽ dõi theo từng bước bước,

Giọt mồ hôi hoà gió sớm đồng xa.

 

Giữa mênh mông sông hát khúc ngân nga,

Dòng chảy rửa bao niềm thương nỗi nhớ.

Con đứng lặng bên hàng tre no gió

Nhớ bữa cơm chiều nghe tiếng gọi của cha.

 

Bờ tre già đổ bóng xuống hàng dâu,

Tiếng gà gáy ngân xa miền yên ả.

Cánh diều giấy chao nghiêng chiều xa lạ,

Buộc giấc mơ tôi với cánh đồng xanh.

 

Dòng mương xưa in bóng cả trời lành,

Ký ức tuổi thơ trở về  không nhớ hết.

Tiếng mõ trâu ngân trong màu núi biếc,

Gọi hồn quê về bếp khói lam chiều.

 

Tôi cúi nhặt ký ức mảnh vàng phai

Như hạt thóc thơm mùi hương nắng mới.

Mẹ trong bếp chắt chiu từng bữa tối,

Cha ngoài đồng gánh cả vụ khoai nâu.

 

Dẫu tháng năm xuân sắc có phai màu,

Con vẫn giữ quê hương trong nỗi nhớ.

Đi trăm lối nghìn phương xa bến chợ,

Vẫn quay về tìm hơi ấm mái tranh.

 

DẤU CHÂN XUÂN

Tác giả: Hoàng Thanh

 

Tháng Ba em nắm tay tôi,

Rời miền biên ải mây trôi trắng ngần.

Thác Bản Giốc nước đổ âm vang,

Bọt tung như khúc xuân sang đất trời.

 

Đá xanh đứng giữa mây ngời,

Nước như dải lụa giữa đời bao la.

Em cười sương khói nhạt nhòa,

Tôi nghe Tổ quốc nở hoa trong lòng.

 

Xuôi về hồ biếc mênh mông,

Hồ Ba Bể in bóng núi chồng mây xuân.

Thuyền nan khẽ rẽ sóng ngần,

Gió lay vạt áo, tay gần tay hơn.

 

Đường dài chẳng ngại cô đơn,

Vì trong ánh mắt có hờn có thương.

Qua bao miền đất thân quen,

Nghe câu quan họ dịu mềm bên sông.

 

Rồi về miền nước mênh mông,

Cần Thơ bến Ninh Kiều nắng hồng lung linh.

Sông Hậu gợn sóng hữu tình,

Chở bao thương nhớ theo mình xuôi Nam.

 

Em nghiêng chiếc nón dịu dàng,

Chợ nổi sớm thức rộn ràng tiếng rao.

Trái cây thơm ngọt biết bao,

Như lời thổn thức dạt dào yêu thương.

 

Qua miền biển lộng gió sương,

Sóc Trăng nắng trải ven đường phù sa.

Sóng ru bãi cát hiền hòa,

Như tim ta đập thiết tha giữa đời.

 

Từ thác nguồn đến biển khơi,

Đi qua Tổ quốc một thời xuân xanh.

Đất trời như cũng nghiêng mình,

Chúc đôi lứa trẻ ân tình dài lâu.

 

Xuân không chỉ ở sắc màu,

Hay trong câu hát nhịp cầu ven sông.

Xuân là khi có người chung,

Cùng nhau đi hết dặm dài Việt Nam.

 

Tháng Ba nắng ủ dịu dàng,

In hai bóng nhỏ miên man đất trời.

Đi qua muôn dặm xa vời,

Mới hay yêu nước cũng là yêu nhau.

 

CHỤP ẢNH Ở AO TIÊN

Tác giả: Hoàng Thanh

 

Bên vách đá Ao Tiên

một chàng trai đứng lặng

vai đeo chiếc máy ảnh

đợi bình minh.

Trời vừa mở mắt,

sóng khẽ thì thầm dưới vách.

 

Mặt hồ còn giữ giấc mơ đêm.

Anh giơ máy lên.

Ánh sáng run trong ống kính,

mây trôi chậm đến nỗi

thời gian cũng ngừng thở.

 

Một bước chân lỡ nhịp.

Đá trơn sau đêm sương.

Anh ngã chỉ xước vai

và một chút bụi đời

dính lại trên tay.

Anh ngồi dậy, cười khẽ.

 

Chiếc máy ảnh vẫn sáng.

Trong khung hình vừa lưu

bình minh đang mở cửa.

Có những khoảnh khắc

mong manh như sợi nắng

nhưng đủ thắp sáng cả một đời.

 

Và nỗi đau chỉ là vệt sương nhỏ

trên con đường người nghệ sĩ đi qua.

 

THÁNG BA BÊN SÔNG QUÊ

Tác giả: Hoàng Thanh

 

Tháng Ba tôi trở lại quê,

Nắng hong mái rạ, gió về bến xưa.

Con đường đất đỏ lưa thưa,

Dấu chân năm cũ như vừa đi qua.

 

Tôi tìm em giữa tháng Ba,

Giữa triền đê gió mặn mà phù sa.

Hoa gạo đỏ rực chân làng,

Đỏ như câu hẹn dịu dàng năm nao.

 

Sông trôi một khúc thì thào,

Mang theo tiếng gọi ngọt ngào tuổi xanh.

Em như lúa trổ đòng đòng,

Hương thơm ngan ngát giữa đồng chiều xuân.

 

Tôi như cánh nhạn ngại ngần,

Bay qua tháng cũ, tần ngần nhớ ai.

Yêu là nhớ suốt đêm dài,

Nhớ mà không dám gọi hoài tên em.

 

Có khi chỉ một ánh nhìn,

Mà mang theo cả cuộc tình trăm năm.

Có khi một thoáng âm thầm,

Mà lòng đã hóa sóng ngầm bến sông.

 

Khói lam bảng lảng cuối đồng,

Ủ men thương nhớ mênh mông tháng này.

Không phải lúc nào cũng mây,

Mà sao lòng cứ hao gầy gió sông.

 

Nếu em còn đứng bên dòng,

Cho tôi giữ lại một vòng tay xưa.

Để hoa gạo bớt đong đưa,

Để con nước khỏi ngậm ngùi phù sa.

 

Tháng Ba nghiêng nắng hiền hòa,

Nghiêng luôn bóng dáng người ta trong lòng.

Xuân về mở cửa mênh mông,

Tôi nghe tim gọi giữa dòng yêu thương.

PHIÊN CHỢ MÙA XUÂN

Tác giả: Hoàng Thanh

 

Mồng một anh ghé cửa nhà,

Mang theo nắng mới, mặn mà gió xuân.

Lời chào còn ướp hương trầm,

Mắt em khẽ biếc như mầm lộc non.

 

Mồng hai anh dạo đầu thôn,

Theo em qua ngõ, qua cồn cỏ may.

Tiếng cười dệt gió heo may,

Xuân về khe khẽ đong đầy bước chân.

 

Mồng ba trẩy hội xa gần,

Lên đình thắp nén hương ngân nguyện cầu.

Cầu cho duyên thắm bền lâu,

Cầu cho đôi lứa bạc đầu có nhau.

 

Mồng bốn rộn rã chợ mau,

Quả linh đỏ thắm, cau trầu xanh non.

Anh mua cho em chút son,

Mà nghe tim dội ngọt ngon giữa đời.

 

Mồng năm gió lộng chợ Trình,

Mồng sáu non Côi mây trắng vờn tình.

Núi nghiêng soi bóng chúng mình,

Tay trong tay đứng lặng nhìn mùa xuân.

 

Mồng bảy lắng lại bước chân,

Nghỉ ngơi hong nắng, hong dần yêu thương.

Trà thơm quyện gió đầu sương,

Mắt em như giữ cả phương trời gần.

 

Mồng tám rủ nhau xa gần,

Đi phiên chợ Viềng một lần trong năm.

Người đông, xuân chật mấy tầm,

Mà anh chỉ thấy mắt em dịu dàng.

 

Chợ Viềng mua lộc, mua sang,

Mua may, mua phúc, mua hàng bình an.

Anh mua chiếc nón em mang,

Gửi theo thương nhớ, gửi ngàn yêu tin.

 

Nón che nắng gió hành trình,

Che luôn cả những lặng thinh đời người.

Mai này dù gió mưa rơi,

Nón còn tình vẫn đầy vơi chẳng nhòa.

 

Xuân đi qua mấy mái nhà,

Qua bao bến nước, qua vàn tháng năm.

Chỉ mong phiên chợ trong tâm,

Còn hoài bóng dáng tri âm bên đời.

 

 

CHIỀU CUỐI NĂM

Tác giả: Hoàng Thanh

 

Chiều nay nghiêng bóng hiên nhà,

Thời gian khẽ gõ phong ba tháng ngày.

Một đời mấy độ vơi đầy,

Cuối năm chợt thấy lòng say với đời.

 

Ngồi nghe năm tháng trôi xuôi,

Mỗi giây đều thấm một trời nhân sinh,

Buồn vui dệt mộng phận mình,

Gom vào đáy nhớ lặng thinh tháng ngày.

 

Có khi lạc giữa sương bay,

Giữa dòng hối hả hao gầy ước mơ,

Có khi tưởng đã phai mờ,

Bỗng nghe tim gọi bến bờ bình yên.

 

Chiều nay học cách lắng yên,

Buông tay giận dữ, giữ miền bao dung,

Thương người cũng chính thương mình,

Giữ cho tâm sáng lung linh cõi đời.

 

Đời như mây nổi chơi vơi,

Hợp tan, còn mất, một lời vô thường,

Qua bao gió bụi đoạn trường,

Mới hay giản dị là nguồn an nhiên.

 

Khép năm cũ giữa ưu phiền,

Gấp bao tổn thương vào miền lãng quên,

Để xuân chạm ngõ êm đềm,

Gieo trong đáy mắt dịu mềm niềm tin.

 

Chiều về bếp lửa lung linh,

Cơm thơm khói tỏa ấm tình quê hương,

Cha cười, mẹ ánh yêu thương,

Một đời bỗng hóa thiên đường nhân gian.

 

Phố xuân chậm nhịp lang thang,

Người qua bỗng thấy lòng mình dịu hơn,

Gió mang hương Tết nồng nàn,

Gọi bao mơ ước về trong mắt người.

 

Chiều nay lặng lẽ gọi mời,

Gieo vào nhân thế nụ cười bình an,

Khép năm cũ, mở xuân sang,

Giữ cho hồn sáng giữa ngàn phù sinh.

 

GIỌT SƯƠNG BAN MAI

Tác giả: Hoàng Thanh

 

Giọt sương rơi ngược phía ban mai,

Không tan vào nắng, mà rơi vào mắt em

Như có một điều càng quên càng rất thật,

Càng lùi xa, càng thấm lạnh tim mình.

 

Càng chạy trốn, càng nghe tim khẽ gọi,

Không thành lời, chỉ một nhịp run quen.

Một cái tên lạc giữa miền con gió

Không ai nhắc, mà trời chiều cứ nhắc.

 

Mùa đã mới, cỏ hoa thay màu áo,

Lá non lên che lối cũ hôm nào.

Con đường quen bỗng dưng thành lạ lẫm,

Bước chân về mà tưởng đã chiêm bao.

 

Chuyến tàu đời kéo những hồi còi vội,

Sắt thép rung như giục giã chia ly.

Anh bước lên, mang theo điều không nói,

Ngoái lại hoài vẫn đo một sân ga.

 

Em biết không, có những điều mang theo,

Không phải để níu tay hay gục ngã.

Chỉ để nhớ đã từng yêu sâu quá,

Sâu đến mức lặng im cũng nhói đau.

 

Có nỗi buồn không cần an ủi,

Nó tự ngồi hong khô giữa tháng năm.

Rồi một sớm, nở thành bông hoa nhỏ,

Không sắc hương chỉ đủ ấm âm thầm.

 

Bởi nỗi buồn không hẳn là bóng tối,

Nó là chiều để ánh sáng gọi tên.

Không có hoàng hôn, sao ta biết bình minh,

Không có đau, sao hiểu mình đã sống.

 

Giữ lại nhé một vùng đau rất nhẹ,

Như mây chiều vướng lại ngọn thông xa.

Không để khóc, cũng chẳng cần che giấu,

Chỉ làm nền cho lòng bớt phong ba.

 

Anh giữ lại nỗi buồn dài em ạ,

Như giữ em ở một góc tim sâu.

Không gọi nữa, không mong ngày trở lại,

Chỉ âm thầm cho anh biết mình đau.

 

Đau để nhớ mình từng yêu đến thế,

Đến cuối cùng vẫn chọn cách chia xa

Đau để biết giữa đời nhiều xô lệch,

Anh còn tin đến thế vẫn là yêu.

 

BÊN SÔNG LUỘC

Tác giả: Hoàng Thanh

 

Sông Luộc lặng lẽ trôi xuôi,

Phù sa bồi bãi một thời xa xưa.

Bên bờ ngô biếc đong đưa,

Gió hong lúa chín, nắng vừa lên non.

 

Em đứng dưới bãi ngô non,

Mắt tròn lúng liếng, môi còn mơ say,

Áo xanh lấp lánh sương bay,

Gió qua khẽ chạm bàn tay dịu hiền.

 

Ven đê cây táo đứng nghiêng,

Quả non xanh mướt ươm miền gió sông,

Buồng chuối nặng trĩu đầu cong,

Như đời lam lũ vẫn mong ngọt lành.

 

Em nghiêng vai đứng bên anh

Tay còn mùi rạ, tóc xanh nắng chiều,

Nghe tim đập giữa bao điều,

Như nghe đất gọi, như chiều gọi quê.

 

Sông xưa giữ dấu lời thề,

Bãi này trận chiến ven đê năm nào,

Máu ông cha đỏ phù sa,

Nuôi cây, nuôi lúa, nuôi ta lớn dần.

 

Giờ đây gió vẫn trong ngần,

Em nghiêng vành nón, mắt ngân nắng chiều,

Giữa bãi ngô, giữa sông yêu,

Một thời quê cũ hóa điều không quên.

 

 

NÓI VỚI ANH

Tác giả: Hoàng Thanh

 

Mệt rồi anh nghĩ về em,

Về con ngõ nhỏ êm đềm gió quê.

Rơm thơm hong nắng ngoài đê,

Khói lam chiều mỏng bay về mái tranh.

 

Em ngồi vá áo